Manipulacja seksem w związkach: jak ją rozpoznać i jak się przed nią bronić?

Manipulacja seksem polega na wykorzystywaniu intymności jako narzędzia do zdobycia kontroli nad partnerem lub do osiągnięcia określonych celów. Może przejawiać się na różne sposoby, takie jak:

• Odmawianie seksu jako kara lub środek nacisku.
• Wymuszanie seksu w zamian za coś (np. prezenty, przysługi).
• Używanie seksu do wzbudzania poczucia winy i utrzymywania partnera w związku.

Rozpoznanie manipulacji seksem może być trudne, ale istnieją pewne znaki ostrzegawcze:

• Partner/partnerka używa seksu jako nagrody lub kary.
• Seks jest wykorzystywany do kontrolowania zachowań i decyzji drugiej osoby.
• Czujesz presję lub obowiązek uprawiania seksu, aby uniknąć konfliktów.

• Jeśli nie zrobisz tego, nie będziemy uprawiać seksu.
• Musisz zasłużyć na seks.
• Jak nie mam tego w domu, to muszę korzystać gdzie indziej.
• Jeśli mnie kochasz, to się zgodzisz.
• Jak mi tego nie dasz, pójdę gdzie indziej.
• To nasza rocznica, powinieneś/powinnaś spełnić moje pragnienia.
• Tylko udajesz, że jesteś zmęczona.
• U innych jest inaczej, to z Tobą coś jest nie tak.
• Jeśli mi nie dasz, to zapomnij o kasie z mojego konta.

W ten sposób jedna z osób skłania drugą do zachowań, których druga osoba nie chce. To jest przemoc. Przemoc emocjonalna ma wywołać poczucie winy.

W Twojej relacji dochodzi do szantażu i manipulacji?  Skorzystaj z webinaru
„Manipulacja i szantaż emocjonalny w Twoich relacjach - jak się bronić”

No właśnie, ale jak odróżnić nasze wrażenie od tego czym jest to naprawdę??

Jak może druga osoba poczuć, że jest manipulowana? No właśnie nie zawsze może. 

Seks jest intymnym spotkaniem, w którym odsłonięcie się jest jeszcze trudniejsze niż w innych sferach, a zranienie jest jeszcze bardziej dotkliwe. Seks jest też często najbardziej zaniedbanym obszarem w związku. Wydaje się, że się go „robi”, a nie że o nim się rozmawia.

W związku brakuje rozmów o tym, co każdy w tej sferze potrzebuje, gdzie ma granice, czego się wstydzi, co go podnieca, co przeszkadza.

Dlaczego?

Powodów jest dużo.

Czasem z dobrych intencji, by nie urazić drugiej osoby, a przecież i tu ta komunikacja jest bardzo potrzebna, bo dzięki niej można tę wieź nawet pogłębić, by druga osoba czuła się słyszana i widziana.

Czasem z lęku, aby druga osoba się nie obraziła.

Czasem z powodu wstydu przed odsłonięciem się. 

Manipulacja w sferze seksualnej może odbyć się poprzez:

• wzbudzanie poczucia winy
• kłamstwo
• uwodzenie
• gesty, wulgaryzmy, poniżanie w seksie, wszelkie działania, których  druga osoba nie życzy sobie podczas stosunku
• przekonywanie
• straszenie
• naleganie
• kokietowanie

Tak, kokietowanie i uwodzenie również. Choć może Cię to bardzo dziwi. To jest podobnie jak z pochwałami. Ważne, w jakim celu czegoś używamy, jeśli po to, by uzyskać jakieś korzyści dla siebie, celowo wykorzystujemy czyjeś emocje, by osiągnąć swój cel, to jest to manipulacja.

I kokieteria i uwodzenie jest wykorzystywane nie tylko w początkowych relacjach, podczas randkowania np. uwodzę, żeby mieć zapewnione kolacje, albo drinki na imprezie, uwodzę Cię tylko po to, aby mieć seks i zaspokoić swoje potrzeby, a uczucia drugiej osoby mnie nie interesują.

Kokieteria i uwodzenie jest też stosowana w długoletnich związkach. Na przykład, aby wprawić w partnera w dobry nastrój, pojawia się uwodzenie i kokietowanie, bo wtedy łatwiej ulega i godzi się na coś, na czym mi zależy (seks, kupienie nowych mebli, jest milsza/y przy śniadaniu itd.). Może wtedy druga osoba łatwiej wybacza, bo jest nasycona miłością, może wtedy bardziej przymyka oko na kłamstwa i zdrady, bo ma mętlik w głowie.

Natomiast kiedy pojawiają się niespójności, kiedy czujemy, że raz jest tak, a raz inaczej, kiedy czujemy, że coś przekracza nasze granice, powinna się zapalić czerwona lampka, a trudności warto byłoby omawiać szybciej niż później. I to tu jest problem, a manipulacja może się nasilać, my nawet nie wiemy, że w niej jesteśmy. 

Nikt jednak kokieterii i uwodzenia z góry nie traktuje jak manipulacji. I słusznie. A jednak z odmową seksu trochę tak jest. Zaznaczmy więc na samym początku, odmowa seksu nie jest z automatu manipulacją.

Każdy ma prawo do ustalania swoich granic i decydowania o własnym ciele. Niezależnie od powodów odmowy, które mogą być związane z brakiem zainteresowania, dyskomfortem, zmęczeniem czy innymi czynnikami, ważne jest szanowanie decyzji drugiej osoby. 

To, że jedna osoba czuje się ukarana brakiem seksu, nie oznacza, że to jest kara. Tu należy odróżnić ignorowanie i nierozmawianie o potrzebach, celową kontrolę od interpretacji danych zachowań. Mówiłam o tym w ostatnim live o Karaniu milczeniem. Jest na YouTube, jeśli nie udało Ci się zobaczyć. 

Jednak podobnie jak presja, naciski, nakłanianie, porównywanie, które mogą być formą szantażu, tak też celowe odmawianie, unikanie seksu może tym być. 

Odmowa seksu może przestać być wyrazem własnych granic, czy preferencji, a stać się narzędziem manipulacji w relacji. Ważne jest, aby w zdrowym związku partnerzy mogli rozmawiać otwarcie o swoich potrzebach i granicach, bez prób manipulacji czy wywierania presji na siebie nawzajem.

Ten, kto w związku czegoś chce mniej, ma władzę. I nie dotyczy to tylko seksu, a sfery te często się przenikają.

Kiedy w gabinecie pojawiają się pary mające problem z odmową seksu, często okazuje się, że jedna z osób jest tak zdominowana obowiązkami domowymi, opieką nad dziećmi, że nie ma żadnej, albo jest minimalna współpraca drugiej osoby. Wtedy seks staje się jedynym obszarem, w którym taka osoba może powiedzieć „NIE” i mieć władzę.

Wtedy problemem staje się nie tylko odmowa seksu, która jest zgłaszanym objawem, ale to, co leży w fundamencie relacji: brak rozmowy, zaangażowania, nieumiejętność regulacji emocji, rozwiązywania konfliktów, radzenia sobie z różnicami, granicami, stawianiem granic itd. 

Zastraszanie i jawny szantaż są łatwe do namierzenia jako te, które przekraczają granice.
Nakłanianie do seksu, przekonywanie, czy odmowa nie jest już tak oczywistą rzeczą. 

Jak odróżnić czy dane działanie jest manipulacją, czy też nie?

Manipulacja seksem może prowadzić do poważnych konsekwencji psychologicznych, takich jak:

• Poczucie winy i niskiej wartości własnej.
• Utrata zaufania i poczucia bezpieczeństwa w związku.
• Stres i napięcie emocjonalne.

Ja mam na to prostą radę. Trzymaj się siebie, swoich potrzeb i granic i komunikuj to. Za każdym razem, gdy poczujesz się z czymś mało komfortowo, nazywaj to. Ale nie w sposób, który uwłacza drugiej osobie. Nie poprzez ocenę, krytykę, przemoc, manipulację, poniżanie. 

Możesz powiedzieć np. 

• To jest dla mnie za dużo.
• Na to się nie zgadzam.
• Widzę, że masz ochotę na XXX, ja nie mam na to ochoty, jak Ty masz się z moją odmową?
• Jak czujesz się, kiedy podczas seksu XXX. 
• Co byś powiedział/a na to, by w seksie spróbować XXX.
• Trochę to dla mnie wstydliwe, ale chciałam/em Ci powiedzieć, że…
• Mam pewne obawy i chciałam się nimi z Tobą podzielić…
• Zauważam, że ostatnio między nami jest mniej zbliżeń, mi z tym trudno, a Tobie? Ciekawa/y jestem, co na to wpływa, podzielisz się, jakie Ty masz na ten temat myśli?
• Chcę powiedzieć o  czymś ważnym, może nie do końca umiem ubrać to w słowa, ale pamiętaj, że mam dobre intencje i nie chcę Cię urazić…

Seks, tak jak ogólnie związek, polega na dawaniu i braniu. Nie ma też nic złego w uleganiu, by zrobić coś po to, by sprawić drugiej osobie przyjemność. Jednak tylko wtedy, gdy nie jest to stała część wzorca, w której jedna osoba bierze, a druga daje. Kiedy ktoś ulega i nie czerpie z tego żadnych przyjemności. Można też nie być fanem jakiejś fantazji, ale ją realizować. To jest wymiana.  Nie może jednak taka rzecz niszczyć naszej integralności. 

W zdrowym związku ważna jest otwarta i szczera komunikacja na temat potrzeb i granic każdej ze stron. Oto kilka kroków, które mogą pomóc w przeciwdziałaniu manipulacji seksem:

1. Jasne Wyrażanie Swoich Potrzeb i Granic

Każdy ma prawo do ustalania swoich granic i decydowania o własnym ciele. Ważne jest, aby wyrażać swoje potrzeby i uczucia w sposób nieoceniający:

• To jest dla mnie za dużo.
• Na to się nie zgadzam.
• Zauważam, że ostatnio między nami jest mniej zbliżeń, mi z tym trudno, a Tobie? Ciekawa/y jestem, co na to wpływa.

2. Unikanie Przemocy i Krytyki

Komunikacja powinna odbywać się bez oceniania, krytyki czy przemocowych zachowań. Ważne jest, aby mówić o sobie, swoich uczuciach i potrzebach, nie oskarżając drugiej osoby:

• Ja czuję...
• Mi jest trudno, gdy...

Kup dostęp do webinaru i dowiedz się więcej!

3. Zrozumienie i Szacunek

Szanuj decyzje swojego partnera/partnerki. Niezależnie od powodów odmowy seksu, które mogą być związane z brakiem zainteresowania, dyskomfortem czy zmęczeniem, ważne jest, aby te decyzje były respektowane.

Manipulacja seksem może wynikać z różnych przyczyn:

• Chęć dowartościowania się (im więcej seksu, tym lepszy związek lub tym ja jestem bardziej wartościowy/a).
• Chęć ukarania partnera.
• Pragnienie poczucia się atrakcyjnym i pożądanym.
• Zaspokajanie własnych pragnień kosztem drugiej osoby.
• Unikanie odpowiedzialności za swoje działania.

Ludzie mogą ulegać manipulacji seksem z różnych powodów:

• Chęć odzyskania uczuć partnera.
• Strach przed utratą relacji.
• Obawa przed odrzuceniem.
• Chęć uniknięcia konfliktów i cichych dni.

Wtedy czasem ktoś godzi się na coś, mimo iż nie ma na to żadnej ochoty, a jedyną przyczyną zgody jest lęk, albo poczucie winy.  Tego typu działania powodują, że taka osoba czuje się wykorzystana i nieważna. 

Jest więc różnica między chęcią zadowolenia drugiej osoby, chociaż mamy ochotę na coś innego, a zmuszaniem do czynności seksualnych. 

Jak tego uniknąć i jak sprawić, by manipulacja nie pojawiała się w łóżku?

O co należy zadbać?

• Jasne  wyrażanie tego, czego pragniesz, potrzebujesz, co Cię podnieca
• Uważność na to, o co prosi partner

Każdą rzecz wypowiedzianą i niewypowiedzianą na temat seksu traktuj jako informację. Nie zawsze jest to jasna i wprost informacja. Ale potraktuj to, jak wyzwanie, by wspólnie w parze ją wydobyć.

A do tego służy komunikacja i  przede wszystkim dwa aspekty tej komunikacji, czyli 

1. Mówienie o sobie ( ja czuję, ja nie chcę, ja potrzebuję, mi jest trudno, to wywołuje we mnie…)
2. Nieoceniające zadawanie pytań ( jak ty to czujesz, co potrzebujesz, gdzie są Twoje granice, co Ci przeszkadza, czego chcesz więcej/ mniej itd.)

Seks jest szczególnie wrażliwym aspektem w związku i niezwykle ważnym. Dobrze jest obchodzić się z nim z szacunkiem, bo nie kończyło się to przekraczaniem granic i zgodą na te przekroczenia. Bycie uprzedmiotowionym przez najbliższą osobę powoduje traumę. 

A Jak Ty podejmujesz decyzje w tym delikatnym obszarze?

Seks powinien być wyrazem miłości i bliskości, a nie narzędziem manipulacji. Ważne jest, aby w związku dbać o otwartą komunikację i szacunek dla granic drugiej osoby. Jeśli czujesz, że jesteś manipulowany/a seksem, zastanów się nad swoimi relacjami i spróbuj rozmawiać z partnerem na ten temat.

Zapraszamy do refleksji i dzielenia się swoimi doświadczeniami. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, dołącz do webinaru „Manipulacja i szantaż emocjonalny w Twoich relacjach - jak się bronić”.

Zapraszam Cię także do artykułu „Co robić dla siebie, by czuć miłość w związku?", w którym znajdziesz test o Językach Miłości.

Temat ten poruszam także w nagraniu „Co robić, by czuć miłość w związku - języki miłości", do którego wysłuchania gorąco Cię zachęcam.